NGƯỜI CẬN VỆ

Thành phố ‎Zürich, Thụy Sĩ, năm 2035

7 giờ tối. Tòa nhà Gornerhaus chưa bao giờ nhộn nhịp đến thế. Vẻ sang trọng và tĩnh lặng vốn có, nay đã nhường chỗ cho cái náo nhiệt và ồn ào của cả một hội trường rộng lớn. Tiếng chớp nháy liên hồi của máy ảnh; tiếng sột soạt của những cây bút, cánh nhà báo, phóng viên,… – giới truyền thông quốc tế đang đổ dồn sự chú ý vào nhà khoa học ngạo nghễ cùng chất giọng sang sảng phía ánh đèn sân khấu.

– Lần đầu tiên, tại chính đất nước này, và cũng là lần đầu tiên trước toàn thế giới, tôi – Koch Steiner, xin được dõng dạc tuyên bố: Loài người có thể chinh phục được cái chết! Chúng ta sẽ trở nên bất tử! 2035 chính là khởi đầu của kỷ nguyên rực rỡ nhất – Trí Tuệ Nhân Tạo!

Tất cả như bùng nổ trong những tràng pháo tay giòn giã. Tấm màn từ từ vén lên, cỗ máy khổng lồ – ASI đầu tiên trên thế giới, lần đầu ra mắt trước toàn thể công chúng. Ước mơ về những robot nano có trí tuệ giúp con người tái tạo cấu trúc cơ thể; đảo ngược quá trình lão hóa, tăng cường hoạt động của não; trở nên vĩ đại và bất tử; đã thành hiện thực. ASI đã có thể tạo ra những robot nano ấy. Và đó chỉ là một trong số rất nhiều khả năng của cỗ máy này.

– Được rồi, được rồi. Mời quý vị yên lặng và ngồi xuống. Giờ tôi sẽ hỏi cậu ta một câu nhé. Xem nào… ASI, thánh thần có tồn tại không nhỉ?

5 giây. Dường như nó không định phản ứng lại với câu hỏi. Và rồi, bỗng đột nhiên, con robot lạnh lẽo đáp lại:

– Có. Giờ thì đã có rồi đấy.

Những tia sét xé nát bầu trời đêm. Mưa bắt đầu trút xối xả. Một viễn cảnh không ngờ đã xảy ra.

Hiện tại. Tháng 2, năm 2020. Thụy Sĩ.

Koch Steiner là một nhà khoa học trẻ tuổi. Trẻ, nhưng cô độc. Ở cái tuổi 25, người ta thường để đôi chân tự đưa mình đến những miền đất xa lạ, bỏ quên mọi mối lo toan của cuộc sống. Steiner thì khác. Anh ta sống một mình tại căn nhà nhỏ nơi góc phố, xung quanh chỉ toàn máy móc, những bảng thiết kế, và một ước mơ ấp ủ: tạo ra ASI đầu tiên trên thế giới – đỉnh cao của trí tuệ nhân tạo. 

– Robot, bật tivi lên. 

“Xin chào, đây là bản tin buổi tối ngày 8 tháng 2 năm 2020. Nội dung của bản tin hôm nay sẽ xoay quanh chủ đề đạo đức của trí tuệ nhân tạo – Artificial Intelligence. Không thể phủ nhận được, robot cùng AI là những phát minh mang tính bước ngoặt trong lịch sử nhân loại. Tuy được tạo ra với những mục đích đầy hứa hẹn, AI vẫn gây ra nhiều lo ngại về những rủi ro đạo đức của trí thông minh nhân tạo đối với loài người. Bởi người ta lo sợ một ngày, cảnh tận thế trong những thước phim giả tưởng của Hollywood sẽ xảy ra chính tại đời thực. 


Đây không phải là một mối lo ngại vô căn cứ. Tháng 3 năm 2016, trong một cuộc phỏng vấn, Sophia – robot đầu tiên được cấp quyền công dân, đã từng nói: “Được rồi, tôi sẽ hủy diệt loài người.” Cũng một năm sau, đầu tháng 7, các kỹ sư tại Facebook phải ngắt kết nối hai robot mang trí tuệ nhân tạo là Bob và Alice sau khi chúng tự tạo ra một ngôn ngữ riêng để giao tiếp với nhau mà các nhà khoa học không thể giải mã. Đồng thời, nếu không được sử dụng cho các mục đích đúng đắn, AI có thể trở thành công cụ để phục vụ cho những kế hoạch phi pháp của các nhóm khủng bố nhằm lấy cắp thông tin và dữ liệu, gây nên bất ổn chính trị hay chiến tranh toàn cầu…”

“Chà, những con người ngoài kia… Họ từng tạo ra tốc ký và viết tắt, và giờ tỏ ra sợ hãi khi AI có ngôn ngữ riêng để hỗ trợ làm việc.” Steiner lười nhác ngáp dài; giọng nói pha chút mỉa mai. “E sợ rằng họ là Tony Stark, một ngày sẽ tạo ra Ultron hủy diệt nhân loại chăng? Cái lối suy nghĩ cũ rích đó – thật nực cười. Bó buộc trong cái khung đạo đức, chính là giới hạn sự sáng tạo. Trí tuệ nhân tạo hẹp của thế giới chẳng là gì so với thứ ta đang tạo ra. Vĩ đại, toàn năng, nó sẽ khiến loài người phải trầm trồ.”

“Có cuộc gọi đến từ tương lai.” Tiếng robot từ phòng làm việc vọng lại.

15 năm sau. Thành phố Zürich, Thụy Sĩ, năm 2035

Tòa nhà Gornerhaus vẫn luôn nổi tiếng là nơi tổ chức những sự kiện trọng đại. Và ngày hôm nay cũng không phải ngoại lệ; cả hội trường đều đang yên lặng lắng nghe bài phát biểu của “thiên tài máy móc” – Kock Steiner.

– …Vâng, thưa mọi người. Chúng ta đang dần hoàn thiện AGI, và chuẩn bị đặt những viên gạch đầu tiên cho siêu trí tuệ – ASI. Không may là, trong khi tạo ra một trí tuệ nhân tạo hẹp thân thiện như Siri, Alexa hay Google Maps khá dễ dàng, thì việc tạo ra siêu trí tuệ để biến nó thành người cận vệ của chúng ta: đưa Vision của Vũ trụ Điện ảnh Marvel ra thế giới thực, lại là một việc cực kỳ khó khăn. Điều này đòi hỏi hệ thống lập trình vô cùng kỹ lưỡng, bởi ASI có khả năng tự nhận thức. Như một con dao hai lưỡi, siêu trí tuệ được phát minh ra với mục đích ban đầu tốt đẹp, nhưng trái lại có thể khiến loài người đắm chìm vào những tham vọng vô tận, rồi kéo theo những rủi ro khôn lường. Và khi những công cụ đầy sức mạnh như AI ra đời, đạo đức chắc chắn phải trở thành yếu tố được đặt lên hàng đầu. 

Tôi biết rằng, vài công ty đang thực hiện dự án xây dựng ASI đầu tiên nhằm giúp con người trở nên hoàn hảo và hùng mạnh hơn bao giờ hết, thậm chí là bất tử. Nhưng tôi tin rằng, cuộc sống chỉ ý nghĩa khi nó là hữu hạn. Chúng ta cần lập trình để nhân loại tiếp tục tiến hóa. Hãy tặng cho tương lai những món quà của sự sống, xuất phát từ những trái tim thuần túy nhất. 

Xin cảm ơn đã lắng nghe.

***

– Vâng, đứng cạnh tôi đây là Kock Steiner – “thiên tài máy móc” của Thụy Sĩ, nhà khoa học tài năng đã đặt chân đến rất nhiều nơi để diễn thuyết về vấn đề đạo đức trong thời đại bùng nổ của AI. Và câu hỏi cuối cùng để kết thúc buổi phỏng vấn ngày hôm nay: Bạn có kỉ niệm nào đáng nhớ nhất trong suốt 15 năm nghiên cứu khoa học của mình không?

Người đàn ông mỉm cười đáp:

– Có chứ. Một cuộc gọi kì lạ. 

2020. Tại phòng làm việc

“ …

– Này chàng trai tham vọng. Cậu đang nắm giữ trong tay một quả bom mà cậu nghĩ đó là một món đồ chơi vô hại. Quả bom ấy có thể phát nổ bất cứ lúc nào. Và siêu trí tuệ là một thử thách, mà một mình cậu không thể nào đối mặt. Những con người hoàn hảo, những bộ não đỉnh cao, những sinh mệnh không chết; và, một thế giới hoàn toàn nhân tạo? Không, chúng ta cần lập trình để nhân loại tiếp tục tiến hóa. Hãy tặng cho tương lai những món quà của sự sống, xuất phát từ những trái tim thuần túy nhất. Đời người có ý nghĩa – vì nó là hữu hạn. Nhớ lấy, và 15 năm sau, hãy đứng tại nơi danh giá nhất mà cậu mơ ước để truyền tải thông điệp này – thay vì những tham vọng về sự bất tử xa hoa.

– Tại sao… ông lại nói những điều này với tôi?

– Vì ta đã thất bại. Và ta ở đây, để sửa chữa thất bại của mình.

– Ông… là ai? 

– Người hiểu cậu nhất. Một nhà khoa học điên rồ.”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s